در حالي كه گزارش اخير بانك مركزي كشور را در معرض پديده زيانبار ركود تورمي مي ديد و كارشناسان نيز پيشتر اين حقيقت را تاييد كرده بودند معاون اقتصادي بانك مركزي از بررسي طرحي جديد و متفاوت براي نجات اقتصاد كشور از شرايط ركود تورمي فعلي خبر داد.
پديده ركود تورمي بروز هم‌زمان دو معضل اقتصادي نرخ رشد تورم بالا و نرخ پايين رشد اقتصادي است كه عوارض و پيامدهاي بسيار نامطلوبي از جنبه‌هاي مختلف بر جامعه تحميل مي‌كند. نتايج به دست آمده از بررسي هاي كارشناسان اقتصادي نشان مي‌دهد كه شرايط اقتصادي ايران به طور بالقوه آمادگي پذيرش پديده ركود تورمي را دارد. با توجه به ويژگي‌هاي ساختاري اقتصاد ايران، كسري بودجه‌هاي مداوم و شوك‌هاي ارزي حاصل از درآمد نفت و بي‌انضباطي مالي دولت و سياست انبساطي پولي از مهم‌ترين عوامل بروز اين پديده در كشور هستند.
رامين پاشايي فام معاون اقتصادي بانك مركزي در اين زمينه مي گويد: اصولا توجه به تورم، بدون توجه به عاملهاي ديگر چندان پاسخگو نخواهد بود، بنابراين لازم است تا براي انجام هرگونه تصميم گيري در اين بحث، سه متغيير مهم كلان اقتصادي يعني رشد توليد، نرخ بيكاري و نرخ تورم در كنار يكديگر ديده شوند.
وي اضافه كرد: براي در كنار هم ديدن اين سه متغيير لازم بود تا از بين مدلهاي بسيار موجود، مدلي انتخاب شود كه يكي از آنها «نايرو» (NAIRU) كه مخفف (Non Acceleration Inflation Rate of Unemployment) مي باشد. معاون اقتصادي بانك مركزي افزود: نايرو اشاره به نرخ بيكاري دارد كه در آن شرايط، تورم غيرشتابنده حاكم باشد. توليدي كه در آن تورم شتاب نگرفته باشد «توليد بالقوه» و همچنين نرخ بيكاري كه تورم در آن شتاب نگرفته باشد «بيكاري نايرو» يا «بيكاري تعادلي» نام دارد.
معاون اقتصادي بانك مركزي با بيان اينكه توليد يا بيكاري در شرايطي كه تورم شتاب گرفته باشد، پايدار نخواهد بود افزود: در اين شرايط نرخ بيكاري از حالت معمول خود خارج شده است. پاشايي فام خاطرنشان كرد: در يك جامعه مطلوب براي سياستگذار اقتصادي مهم اين است كه سطح بيكاري متناظر با نايرو و سطح توليد بالفعل متناظر با سطح توليد بالقوه (تعادلي) باشد. بنابراين در اين روند سعي مي شود، توليد بالقوه افزايش و نايرو به اصطلاح كاهش يابد. معاون اقتصادي بانك مركزي گفت: مطالعات نشان داده كه در اقتصاد ايران طي ۳ يا ۴ سال گذشته نرخ بيكاري اعلام شده زير نرخ نايرو است. اين بدين معني است كه نرخ بيكاري، مستمر و پايدار نيست و به سطح نرخ بيكاري نايرو باز مي گردد، در حال حاضر نيز تقريبا اين اتفاق رخ داده به اين شكل كه نرخ بيكاري روند صعودي خود را به سمت نايرو طي مي كند. در اين شرايط مهم اين است كه اولا مسير نرخ بيكاري متناظر با سطح نايرو و توليد بالقوه متناظر با تورم غيرشتابنده را پيدا كنيم و ثانيا تمام تلاشمان را به كار بگيريم تا به جاي افزايش توليد بالفعل يا كاهش بيكاري، توليد بالقوه را افزايش داده و نرخ بيكاري متناظر با نايرو را كاهش دهيم.
معاون اقتصادي بانك مركزي خاطر نشان كرد: اين مدل يك مدل جا افتاده و متداول است كه براساس مطالعات صورت گرفته روي آن، بانك جهاني و صندوق بين المللي پول نيز براي برخي كشورها از اين مدل استفاده كرده اند. رئیس کل بانک مرکزی نيز مي گويد: “نایرو” یک اصل اقتصادی منطبق بر واقعیتهای جامعه است که بانک مرکزی با توجه به آن در صدد کنترل نرخ تورم و بیکاری است. طهماسب مظاهری مي گويد: اقدام بانک مرکزی در راستای کنترل روند فزاینده نرخ تورم با توجه به شاخص نایرو در حقیقت آشتی دادن پدیده‌های مبتلا به نظام اقتصادی کشور با بحثهای آکادمیک دانشگاهی است. وی تصریح کرد: استفاده از شاخص نایرو در جهت کاهش نرخ بیکاری تعادلی به پایین‌ترین سطح ممکن اجازه می دهد با هزینه‌های کمتر و نرخ تورم پایین‌تر میزان اشتغال بیشتری در کشور بوجود آید. مظاهری از کلیه کارشناسان اقتصادی کشور دعوت کرد تا با بهره‌گیری از یک ابزار و شاخص تئوریک و آکادمیک نسبت به ارزیابی وضع موجود اقدام کنند. یکی از دلایلی که در شرایط فعلی با تزریق منابع به جامعه برای افزایش تولید، تورم افزایش یافته این است که نرخ بیکاری بدون تورم (NAIRU) از نرخ بیکاری موجود بیشتر شده است. با روند فعلی هر اقدامی در جهت کاهش نرخ بیکاری بناچار باید همراه با افزایش نرخ تورم باشد.

(منتشر شده در روزنامه تفاهم ۱۹ اسفندماه ۱۳۸۶)