(نگاشته شده در بامداد خبر)

هفته گذشته، سرشار از وعده های تازه دولتیان به مردم بود: کاهش حقوق کارمندان و بازنشستگان در سال آینده، گرانی ۴۰۰ درصدی  خدمات دولتی، کاهش بودجه عمرانی، نرخ دوگانه بیکاری و نامزدی احتمالی آقای وزیرکار برای ریاست دولت.

دنباله …

طی هفته گذشته قیمت نفت ایران به زیر ۳۳ دلار رسید، اکونومیست تورم سال آینده ایران را ۲۸  درصد پیش بینی کرد، لبنیات، گوشت، میوه، و لوازم خانگی گران شد، هوای تهران ۵۴۹ نفر را به کام مرگ فرستاد، احمدی نژاد فرمان سوم محدودیت نرخ سود را ابلاغ کرد،  و نیروی انتظامی راه حل تازه ی حل مشکلات مردم را رونمایی کرد. اسماعیل احمدی مقدم فرمانده نیروی انتظامی گفت در ادامه اجرای طرح ارتقای امنیت اجتماعی علاوه بر سه گروه سازمان دهندگان مفاسد ، فاسدان و هنجارشکنان و گروه متظاهران به فساد، با روزنامه نگاران برخورد خواهد شد.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم )

در هفته ای که پارلمان بخش خصوصی وزیر اقتصاد را به میهمانی صبحانه دعوت کرده بود تا به پایش و پیگیری اصل ۴۴ و پرسش از کارنامه دولت در این حوزه بپردازند، مسوولان بورس با رییس دولت برای تعلیق خصوصی سازی به توافق رسیدند، شاخص بورس با  ۱۵۴ واحد افت، بیش از پیش در محدوده زیر ۹هزار واحد فرورفت، دولت درخواست کاهش ۶۰۰۰ میلیارد تومانی بودجه عمرانی را کرد، و قیمت نفت به ۳۳ دلار رسید.

دنباله …

بانك مركزي با انتشار اطلاعيه‌اي در پايگاه اطلاع‌رساني خود، با اعلام اينكه جهت‌گيري اصلي بانك مركزي در سال ۸۶ و سال جاري، كنترل رشد نقدينگي براي مهار تورم بوده است، تصريح كرد كه چنين سياستي واجد اثرات تاخيري بر نرخ تورم است و كاهش شتاب تورم در ماه‌هاي اخير گواهي بر اين مدعا است. بنا به گزارش بانک مرکزی نرخ تورم آبان ماه سال ۸۷ نسبت به ماه مشابه سال قبل ۳/۲۸درصد اعلام شد که نسبت به رقم ۵/۲۹ درصدی مهرماه ۸۷ نسبت به مهر ۸۶، ۲/۱درصد کاهش یافت و تورم اندکی آرام گرفت. میزان تورم ۱۲ ماه منتهی به آبان ۸۷ نیز نسبت به ۱۲ ماه منتهی به آبان سال ۸۶ معادل ۲۵ درصد اعلام شد که نسبت به ۱۲ ماه منتهی به مهر ۸۷ که ۳/۲۴ درصد بود معادل ۷/۰ درصد افزایش یافته است.

دنباله …

کارشناسنان اقتصاد، سقوط قیمت نفت به کف قیمت سه سال گذشته را برای کشورهایی که بودجه و اقتصادشان وابستگی بالایی به نفت دارد هشداری بسیار جدی دانستند و رییس دولت نهم پیش چشم میلیون ها ایرانی که به تماشای سیمای جمهوری اسلامی نشسته بودند گاه با لحنی عوامانه و گاه با ژستی کارشناسانه از همه مسائل اقتصادی پیش روی ایران و جهان سخن گفت و برای حل مسائل جهانی  اعلام آمادگی کرد، اما تقریبا هیچ یک از سخنانش هفته گذشته را بی پاسخ به پایان نرساندند.

دنباله …

طی هفته گذشته، خبرگزاری ها خبر از تدوین طرحی دادند که می توان آن را مخالفت صریح نمایندگان مجلس با اجرای طرح تحول اقتصادی دانست. در پي بالا گرفتن اختلاف نظرها بين دولت و مجلس اصولگرا درباره طرح تحول اقتصادي كه اوج آن جدال ‏رسانه‌اي حاميان احمدي‌نژاد با احمد توكلي بود، رسانه‌ها خبر دادند كه گروهي از نمايندگان عضو كميسيون ‏ويژه طرح تحول اقتصادي در حال تدوين طرحي هستند كه بر اساس آن دولت نهم تا قبل از انتخابات ‏رياست‌جمهوري از پرداخت نقدي يارانه‌ها منع مي‌شود. ‏این در حالی است که احمدی نژاد پیش از این تاکید کرده است اگر قطعه قطعه هم شود از این طرح باز نخواهد گشت.

دنباله …

در پایان هفته گذشته رییس پارلمان بخش خصوصی، سخن از تشكيل «كميته بحران» در اتاق‌هاي بازرگاني كشور براي حمايت از توليد  گفته و  تاکید کرده بود نباید اجازه دهيم تا تحريم‌هاي شديدتري صورت بگيرد و باید به سمتي برويم كه با برداشتن تحريم‌ها بتوانيم اهداف چشم‌انداز را تحقق بخشيم. تنها به فاصله دو روز معاون وزير خزانه‌داري آمريكا با اعلام اينكه بانك‌هاي ايراني به‌رغم تحريم‌هاي اعمال شده توسط شوراي امنيت در دبي مشغول به انجام فعاليت‌هاي مالي هستند، از مقامات خواست آنها را تحت نظارت بيشتر قرار دهند.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

در هفته گذشته نمایندگان بخش خصوصی، اقتصاد ایران را بی دفاع خواندند و سالی سخت را پیش روی آن پیش بینی کردند؛ مقامات عالیرتبه نظام از ۳۰ سال دفاع پرقدرت از نظام اسلامی سخن راندند و فرمودند اظهار نظر علیه دولت مسئله ای نیست که خداوند از آن بگذرد؛ نشریه “شهروند امروز” به دليل غير واقعي جلوه دادن برخي اقدامات دولت توقیف شد؛ و نیروی انتظامی با برگزاری رزمایش امنیت، جریان کند ترافیک در قلب شهر تهران را درگیر گره های کورتر کرد و به دفاع از امنیت اخلاقی شهروندان پرداخت.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

كارشناسان بارها و بارها ازخطرات فرارسيدن بحران مالي جهان به ايران ،‌ خالي بودن صندوق ارزي، كاهش قيمت نفت، كسري بودجه مكرر دولت، سقوط نظام بانكي، افزايش حجم نقدينگي و تورم،  افزايش بيكاري و افزايش روز افزون شكاف طبقاتي گفته بودند. احمدي نژاد از زيرپاگذاشتن احكام الهي در كشورهاي غربي سخن راند و از گرفتاري غربي ها در خودخواهی ها، چپاولگری ها و حرام خواری هایش گفت. او گفت:” اگر قطعه قطعه شوم از طرح بنگاه هاي زودبازده برنخواهم گشت”
از سوي ديگر  کسانی که تا چندماه پیش در رقابت های نفسگیر خرید عرضه های بلوکی اصل ۴۴ در بورس، ریال به ریال بر قیمت ها افزودند و رقبا را یکی پس از دیگری از میدان به در کردند تا بلوک های مدیریتی را با قیمت هایی گران تر از آن خود کنند، امروز زیان دیدگان بزرگ بازار سرمایه هستند و در همين شرايط ِ سقوط روزانه ۵۰۰ واحدي بورس تهران است كه رييس دولت نامه هايي براي اصلاح اقتصاد جهاني مي نويسد. دنباله …

دولت مردان نهم، یکریز از پایان سرمایه داری سخن راندند، چپ گرایان، بحران اقتصادی جهان را فرزند خلف لیبرالیسم و نولیبرالیسم دانستند، مديران سازمان بورس اوراق بهادار از عدم تاثيرپذيري بورس تهران از بحران مالي جهان گفتند و هاشمی رفسنجانی پیش بینی کرد كه دامنه این بحران دیر یا زود به ایران نیز خواهد رسید. بورس تهران تنها در یک روز شاهد سقوط ۵۸۰ واحدی بود.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

موج مقابله دولت نهم باحضور دانش اقتصادی در تصمیم گیری ها، هفته پیش به دانشگاه ها رسید. پس از تعطیلی سازمان مدیریت و برنامه، شورای پول و اعتبار، برکناری دانش جعفری، و تودیع مظاهری، نوبت به اساتیدی رسید که دانش اقتصادی شان در دانشگاه ها مزاحم عملکرد تبلیغاتی دولت نهم بود. بازنشستگی استادان دامن دانشگاه های اقتصاد را هم گرفت و جمعی از استاد ان صاحب نام این حوزه را خانه نشین کرد. اساتیدی که امضای بسیاری از آن ها در نامه انتقادی ۵۷ اقتصاددان به محمود احمدی نژاد رئیس دولت نهم دیده می شود.
هفته گذشته همچنین مقاومتها در برابر اجراي ماليات بر ارزش افزوده به سرانجام رسید و با توافق براي بازگشايي بازار، پرونده «ماليات بر ارزش افزوده» تا اطلاع ثانوي بسته شد؛ وزير خزانه داري امريكا بار ديگر خواهان كاهش تعاملات مالي كشورها با ايران شد ؛ مديرعامل شركت بورس از تهيه و تدوين برنامه استراتژيكي خبر داد كه بر اساس آن ارزش بازار سهام تا سال ۱۳۹۳ به بيش از ۳۴۲ ميليارد دلار خواهد رسيد؛ و در پایان با آن که بر اساس پيش‌بيني‌هاي برنامه چهارم توسعه قرار بود نرخ تورم در سال ۱۳۸۸ يعني سال آخر برنامه پنجم تك رقمي شود اما معاونت برنامه‌ريزي رياست‌جمهوري نرخ تورم را براي سال آينده رسما حدود ۲۰درصد برآورده كرد.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

احمدی نژاد این هفته هم حرف زد. از بی خاصیتی قطعنامه چهارم گفت، از دروغ بودن تورم ۲۳ درصدی گفت، از چهل میلیون فقیر آمریکایی سخن راند، و از این که به هر ایرانی دهک پایینی ده ها هزار تومان می دهد. اما از تعطیلی بازار چند شهر بزرگ ایران و از سقوط ۱۳۷۸ واحدی بورس ایران در هفته ی گذشته حرفی نزد، از تورم ۲۹.۴ درصدی شهریورماه چیزی نگفت، و روی تلخ طرح تحول اقتصادی را نادیده گرفت. دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

اگرچه پیش بینی وجود پس لرزه هایی برای برکناری مظاهری از سمت ریاست بانک مرکزی چندان دشوار نبود، اما به نظر می رسد رسانه ها ابعاد این پس لرزه ها را به درستی برآورد نکرده بودند. اگر یک سوی ماجرای برکناری مظاهری به تشکیل ستاد سه ضلعی حمایت از تولید و حضور صمصامی در بانک مرکزی انجامید، سوی دیگر، لغو تصمیم دولت و احیای شوراها، هشدار به دولت به دلیل عدول از قوانین مصوب مجلس و تهدید مدیران دولتی به تعقیب قانونی و انفصال از خدمات دولتی، انتقاد مکرر رسانه ها از اقدامات دولت و به ویژه برکناری مظاهری، و همچنین جبهه گیری مجلس شورا و مجمع تشخیص مصلحت در برابر دولت بود. همین ها گویا آن قدر بود که حواسمان به تصویب قطع نامه چهارم شورای امنیت و رتبه ی تاسف برانگیز ایران در شاخص آزادی اقتصادی نباشد.

دنباله …

بدون شک مهم ترین خبر اقتصادی هفته گذشته برکناری مظاهری، رییس کل بانک مرکزی ایران بود. برخی از کارشناسان بر این باورند که دولت با برکناری وی، دستان خود را از قید و بندهای دانش اقتصادی آزاد کرد تا اجرای طرح هایی که با هدف انحراف افکار عمومی و جلب آرا پیاده می شوند، میسر شود. رییس دولت نهم پس از شکست های پیاپی که حاصل سیاست های غلط اقتصادی در سال های آغاز به کار خود بود، برای مهار نسبی اوضاع اقتصادی به ویژه تورم و نقدینگی ، به روی کارآمدن مظاهری تن داد. مظاهری که اختلافات بینشی بسیار با مجموعه دولت نهم داشت، از شهریور ماه گذشته به مدت یک سال، علیرغم مخالفت ها و کارشکنی های هر روزه ی دولت توانست روند شتابان رشد نقدینگی و افزایش نرخ تورم را کندتر کند، اما اکنون که کمتر از یک سال تا انتخابات ریاست جمهوری باقی است، ایستادگی سرسختانه مظاهری در برابر سیاست های تبلیغاتی دولت دیگر قابل تحمل دولتیان نیست. دولتی که بیش از همه، نیاز به روش های تبلیغاتی برای جلب آرای از دست رفته خود حتا به قیمت نابودی پرشتاب اقتصاد کشور دارد و بار دیگر به شلیک تیر خلاص روی آورده است. تیری که این بار بر پیکر اقتصاد ایران می نشیند.

دنباله …

(نگاشته شده در  ايران ليبراليسم)

محمود احمدی نژاد در طولانی ترین مصاحبه مطبوعاتی دوران ریاست دولت خود که روز پنج شنبه به صورت مستقیم از شبکه خبر،العالم و پرس تی‌وی پخش می شد گفت: « موفق شديم ريشه عامل تورم ناشي از هزينه دولت را با كنترل و مديريت هزينه‌ها بخشكانيم.» این در حالی است که  دولت در چند ماه اخیر بارها اعلام کرده با کسری بودجه مواجه خواهد بود اما از اعلام رسمی این کسری هنوز اطلاع درستی در دست نیست. کارشناسان کسری بودجه را همواره یکی از مهم ترین عوامل تورم در اقتصاد ایران دانسته اند. به گفته برخی کارشناسان و نمایندگان مجلس دولت حدود ۱۴ هزار میلیارد تومان کسری آشکار و حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان کسری پنهان دارد و از دیگر سو دولت بودجه را در حقیقت با نفت حدود ۱۰۰ دلار بسته گرچه رقم اعلام شده حدود ۵/۵۵ دلار گفته شد. اما کسری بودجه تنها یکی از عوامل دولتی تورم زا در اقتصاد ایران بوده است. عوامل مهم تر را می توان در تصمیمات گوناگون اقتصادی دولت نهم جستجو کرد که همچنان بر آن ها پافشاری می شود و حتی نقطه ی کوچکی را برای تایید اعتبار سخن رییس دولت نهم باقی نمی گذارد.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

براساس گزارش بانک جهانی در فاصله آوریل ۲۰۰۷ تا ژوئن ۲۰۰۸ حدود ۲۳۹ اصلاح به منظور تسهیل انجام فعالیت های اقتصادی در دنیا صورت گرفته و با این حال سهم ایران از این اصلاحات صفر بوده است. بانک جهانی در تازه ترین گزارش خود ازوضعیت سهولت فضای کسب و کار در بین ۱۸۱ کشور اعلام کرد، ایران از نظر سهولت فعالیت های اقتصادی در میان ۱۸۱ کشور جهان رتبه ۱۴۲ را در سال ۲۰۰۸ کسب کرده است. ده کشور سنگاپور، نیوزیلند، آمریکا، هنگ کنگ، دانمارک، انگلستان، ایرلند، کانادا، استرالیا و نروژ در این رده بندی رتبه های اول تا دهم سهولت فضای کسب وکار را به خود اختصاص داده اند.
در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا نیز ۱۹ کشور مورد ارزیابی قرار گرفته اند که ایران جایگاهی بهتر از ۱۷ و جلوتر از عراق و جیبوتی به خود اختصاص نداده است. در سه شاخص اخذ مجوز ساخت، استخدام کارکنان و تجارت برون مرزی ایران در رده ۱۸ منطقه است و در شاخص های شروع کسب وکار، ثبت اموال و حمایت از سرمایه گذاران نیز در رده ۱۷ منطقه است. جالب آنکه جیبوتی با وجود کسب رتبه آخر در شاخص تجارت برون مرزی در رده شش منطقه قرار گرفته است. در رده بندی بانک جهانی سنگاپور در تجارت جهانی و استخدام کارگران در رتبه نخست است و در حمایت از سرمایه گذاران و بسته نشدن کسب و کار در مقام دوم . نیوزیلند به لحاظ حمایت از سرمایه گذاران و شروع کسب وکار در مقام نخست است و ایالات متحده آمریکا نیز ساده ترین کشور برای پیدا کردن کار در جهان است. بنا بر اعلام بانک جهانی جمهوری آذربایجان در میان کشورهای جهان بیشترین ترقی را داشته که از رتبه ۹۶ به ۳۳ صعود کرده است. جمهوری آذربایجان در سال های اخیر از مشاوره و کمک های صندوق بین المللی پول و بانک جهانی بهره مند بوده است.

دنباله …

نرخ تورم در دوازده ماه منتهي به مرداد ماه امسال به ۳/۲۲ (بیست و دو ممیز سه ) درصد رسيد. بنا به گزارش تازه روابط عمومي بانك مركزي در پایان هفته گذشته، خلاصه نتايج به دست آمده از شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي در مناطق شهري ايران در مردادماه ۱۳۸۷ نشان مي‌‌دهد شاخص بهاي كالاها و خدمات مصرفي در مناطق شهري ايران در مردادماه ۱۳۸۷ نسبت به ماه قبل ۸/۱درصد و نسبت به ماه مشابه سال قبل ۶/۲۷(بیست و هفت ممیز شش) درصد افزايش يافت. در حالی که تورم از بنیادی ترین مفاهیم دانش اقتصاد و همچنین بزرگترین معضل پیش روی ایرانیان است، امروزه اختلاف نظرات شدیدی میان تصمیم گیران اقتصادی کشور درباره آن حاکم است اما آن چه نقطه اشتراک آرای گوناگون کارشناسان اقتصادی را بر می سازد آثار بسیارمخرب عملکرد تصمیم گیران اقتصادی در سه سال گذشته است.

دنباله …

(نگاشته  شده در ايران ليبراليسم)

پایان هفته گذشته، خبر بالارفتن شاخص بازارهای سهام جهان به دلیل بهبود وضعیت اقتصادی آمریکا و افزایش نرخ رشد اقتصادی آن، همزمان شد با خبر روند نزولی رشد اقتصادی ایران تا سال ۱۳۹۰. هفته گذشته بازارهای سهام جهان شاهد رشد شاخص ها بودند. علت این امر تجدیدنظر در نرخ رشد اقتصادی آمریکا و پیش بینی افزایش آن تا پایان سال ۲۰۰۸ بود. در معاملات روز جمعه بازارهای آسیا، شاخص های سهام (به ویژه سهام شرکت های صنعتی و صادرکنندگان) با افزایش روبه رو شدند. پیش بینی بهبود وضعیت اقتصادی آمریکا امید به رشد میزان تقاضا را افزایش داد. آمار و ارقام منتشر شده در روز پنجشنبه نشان داد از ماه مارس تاکنون عملکرد اقتصاد آمریکا بهتر از اروپا و ژاپن بوده است. انتشار اطلاعات مربوط به بهبود وضعیت اقتصادی آمریکا موجب افزایش ارزش دلار در برابر سایر ارزهای معتبر شد. یک تحلیلگر بازار سهام در سئول گفت: “پس از زیان های چند هفته اخیر، قیمت سهام هم اکنون روندی صعودی پیدا کرده که علت آن افزایش ارزش سهام در آمریکا و بهبود وضعیت اقتصادی این کشور است.”
بهبود وضعیت اقتصادی آمریکا، شاخص های سهام در کشورهای صنعتی را نیز با افزایش مواجه کرد. در معاملات روز پنجشنبه وال استریت، ارزش سهام بانک های سرمایه گذاری و شرکت های صنعتی با افزایش همراه بود. شاخص های اصلی سهام در بازارهای برزیل و مکزیک نیز شاهد ۵/۱ درصد افزایش بودند. هر سهم غول کامپیوتری جهان (مایکروسافت) نیز روز پنجشنبه با افزایش ۱.۲ درصدی به بهای ۲۷ دلار و ۸۸ سنت خرید و فروش شد.
رقم ۳/۳ درصد رشد توليد ناخالص داخلي به سرمايه‌گذاران دلگرمي داد كه اقتصاد آمريكا رو‌ به بهبود است. كاهش قيمت نفت نيز در افزايش قيمت سهام تاثير گذاشت. گزارش وزارت بازرگاني آمريكا مبني بر اينكه توليد ناخالص داخلي آمريكا با نرخ سالانه ۳/۳درصد براي دوره زماني آوريل تا ژوئن رشد كرده است، تا حدودي خوش‌بيني را در ميان سرمايه‌گذاران افزايش داد. تضعيف دلار كمك كرده بود كه صادرات ايالات‌متحده رونق يابد و همين امر موجب شد رشد توليد ناخالص داخلي از انتظارات اوليه دولت كه ۹/۱درصد بود و پيش‌بيني اقتصاددانان كه ۷/۲درصد بود تجاوز كند. آمار جديد رشد توليد ناخالص داخلي آمريكا از فصل سوم سال ميلادي گذشته كه رقم ۸/۴درصد را به عنوان بالاترين رشد به خود اختصاص داده بود نيز تجاوز كرد. به علاوه روز پنجشنبه وزارت كار ايالات متحده اعلام كرد كه تعداد افرادي كه به تازگي بيكار شده‌اند و در جست‌و‌جوي حقوق بيكاري خود هستند، براي سومين هفته متوالي كاهش يافته است.
اما این اخبار دلگرم کننده اقتصاد جهان همزمان شد با گزارش اکونومیست از روند نزولی رشد اقتصادی ایران تا ایرانی ها همچنان از همه شادی های مردم جهان بی بهره باشند.  واحد اطلاعات اقتصادی اکونومیست در تازه ترین گزارش خود اعلام کرد در سال جاری رشد اقتصادی ایران ۵/۶ درصد پیش بینی می شود و طی سال آینده رشد اقتصادی شش درصدی برای کشور به ثبت می رسد که با تداوم روند نزولی در سال های ۸۹ و ۹۰ این شاخص معادل ۶/۵ درصد خواهد بود. اکونومیست در گزارش ماه آگوست خود در خصوص رشد اقتصادی ایران نوشت: “رشد تولید ناخالص داخلی واقعی ایران طی چند سال آینده با حمایت افزایش بهای نفت، قوی خواهد بود.” افزایش بهای نفت به دولت اجازه می دهد به سیاست های مالی توسعه ای خود ادامه دهد که این امر منجر به افزایش سطح مصرف خصوصی و سرمایه گذاری خواهد شد. دنباله …

درحالی که رییس مجلس هشتم، دولت را به دلیل تورم روزافزون به باد انتقاد گرفت، هفته گذشته اقتصاد ایران آماده زایمان نوزاد درشتی شد که البته نخستین محصول فشار تورم بر اقتصاد کشور نبود. كمتر از چهار دهه پيش ريال ايران، يك پول پرقدرت در بازار داخل بود و از این هفته پانصد هزار ریالی، یک میلیون ریالی و دو میلیون ریالی قدم به بازار ایران می نهند.
به دنبال بررسي طرح اصلاح پولي در بانك‌مركزي، چك‌پول‌هاي جديد اين بانك به زودي به صورت رسمي به جرگه اسكناس‌هاي رايج كشور مي‌پيوندند. از آن جا كه تحقق اين امر نيازمند مجوزهاي قانوني است، بانك‌مركزي نيز به زودي مقدمات آن را فراهم مي‌كند تا با حذف خاموش چك‌پول‌ها و حل مسائل مربوط به آن، اسكناس‌هاي درشت راه خود را باز كنند. با اظهارات مظاهري، رييس كل بانك مركزي مبني بر اينكه چك‌پول‌هاي جديد نياز به پشت‌نويسي ندارند، بر قطعيت طرح بانك‌مركزي تاكيد شد. بر اساس نظر كارشناسان اصلاح پولي بايد در شرايط تورم كنترل شده انجام پذيرد و با سياست‌هاي بانك‌مركزي، رييس كل اميدوار است كه اصلاحات فوق تا پايان سال انجام شود.

دنباله …

(نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

تقویت جهانی دلار، پایان روند صعودي نفت و افتادن بهاي آن در منحني نزولي و بالاخره تبعيت بازار فلزات مهم به ويژه طلا و فولاد از بازار نفت در منحني نزولي، در حالی قیمت دلار را به ۹۶۰ تومان رساند که مردان دولت نهم خواب دیگری برای اقتصادمان دیده بودند. خوابی که خوشبختانه تعبیری وارونه داشت.
تحولات جهاني باعث شد برابري يورو در برابر دلار كه تا چندي پيش از مرز ۶۱/۱ هم گذشته بود، هم‌اكنون به كمتر از ۴۷/۱ سقوط كند و به همين نسبت دلار تقويت شود. در همين مدت، نرخ دلار در برابر ريال نيز كه در ابتداي سال جاري به مرز ۹۰۰تومان بازگردانده شده بود و تلاش براي كاهش بيشتر آن وجود داشت به ۹۶۰تومان افزايش يافت. با تغییر سرپرست وزارت اقتصاد و رای اعتماد کاندیدای این وزارتخانه، موضوع کاهش نرخ ارز به بایگانی سپرده شد، اما این به آن معنی نیست که خواست کاهش نرخ ارز از ذهن و ضمیر برخی سیاست‌گذاران و سیاست‌مداران ایران خارج شده باشد. هنوز که هنوز است، بسیاری از مردم عادی، فعالان اقتصاد و سیاست‌مداران در مورد سیاست ارزی نگاه جانبدارانه و غیرمنطقی دارند و تصور می کنند دفاع از ارزش پول ملی چیزی شبیه دفاع از خاک سرزمین است. این تمایل نهانی موجب گردیده تا هر از گاهی زمزمه این مساله در محافل سیاست‌گذاری مطرح شود و به بحث روز تبدیل شود. عده ای به دنبال پیدا کردن عدد طلایی مفقود شده دلار مي‌گردند و عده‌اي دیگر وقتی مي‌شنوند کسی از روی محاسبات خود به عدد ۴۵۰ تومان رسیده، تصور مي‌کنند که این عدد طلایی پیدا شده است. این توهمات در مورد نرخ ارز با توجه به اینکه به نرخ ارز رایج در بازار نرخ ارز اسمی گفته مي‌شود، تشدید مي‌شود. در حالی که دلیل استفاده از تعابیر اسمی و واقعی این است که نرخ حقیقی ارز مبنای تعیین نرخ اسمی ارز است و تحولات ناظر بر نرخ حقیقی ارز و ارزش راستین پول زمینه ساز تغییر در نرخ اسمی ارز را فراهم مي‌کند. خوشبختانه روز به روز افکار عمومی در حوزه اقتصاد آگاه تر شده و به سمتی تغییر مي‌يابد که مانع از طرح جدی‌تر چنین سوداهایی مي‌شود.

دنباله …

در حالی که اقتصاد ایران هنوز در شوک حاصل از اعلام احتمال کاهش نرخ ارز به سر می برد، وزیر پیشنهادی اقتصاد آن را منتفی دانست. اقتصادی که تن رنجورش هنوز از عواقب طرح تثبیت قیمت ها، سهمیه بندی بنزین و تعیین دستوری نرخ سود بانکی  رنج می برد و به ترس و لرز حاصل از جراحی بزرگ اقتصادی نیز دچار شده بود، با شنیدن خبر کاهش نرخ ارز چنان به اغما رفته بود که وزیر پیشنهادی تازه بی معطلی اعلام کرد: “خارج از اين بحث كه من وزير باشم يا نباشم موضوع كاهش نرخ ارز منتفي است زيرا دولت قصد ندارد به بازار ارز شوك وارد كند و بررسي‌ها نشان داده است كه اين اقدام بازار را دچار شوك خواهد كرد.” حسینی همچنین در سخنانی درباره اصلاح نظام بانکی نیز گفت: “مسلما اصلاح نظام بانكي در طرح تحول اقتصادي جمع‌بندي نشده است” و افزود:” بعيد مي‌دانم این طرح به سرانجام برسد و من اين طرح را قبول ندارم.”
پاسخ نمایندگان بخش خصوصی اقتصاد رنجور ایران به حسینی که مهار تورم، اصلاح نظام بانكي، توسعه بيمه‌هاي تجاري، توسعه نظام مالياتي، توسعه سرمايه‌گذاري خارجي و روابط بين‌الملل، اجراي سياست‌هاي اصل ۴۴، خصوصي‌سازي و توانمندسازي بخش غير‌دولتي، بازار سرمايه، بهبود نظام اداري وزارت اقتصاد و تحول در نظام وزارت اقتصاد را ده برنامه كوتاه‌مدت خود برشمرد یک جمله بود: ” لطفا کار جدیدی نکنید” دنباله …

 (نگاشته شده در ایران لیبرالیسم)

با آن که الهام سخنگوی دولت در جمع خبرنگاران تاکید کرد توتال از ایران نرقته است اما رسانه ها توافقنامه بين ايران و روسيه در پروژه‌هاي نفتي و گازي را جایگزینی توتال با شرکت نفت روسی تعبیر کردند. توافقنامه دوجانبه همكاري‌هاي نفتي و گازي ايران و روسيه عصر روز يكشنبه با حضور وزير نفت، مديرعامل شركت ملي نفت و معاون امور بين‌الملل وزارت نفت از ايران و رييس هيات‌‌مديره شركت گاز پروم از روسيه به امضا رسيد. توسعه ميادين نفتي و گازي در ايران و روسيه، تشكيل شركت مشترك براي اجراي پروژه در ايران و روسيه يا ديگر كشورهاي ثالث مانند كشورهاي آمريكاي جنوبي،‌ توسعه فازهاي پارس‌جنوبي، همكاري در رابطه با انتقال نفت خام درياي خزر به درياي عمان توسعه خط لوله نكا - جاسك و ساخت يك پالايشگاه در شمال كشور از جمله بندهاي اين توافقنامه است.

در هفته گذشته سخنگوی دولت که تا کنون بارها سخنانش به چالش کشیده شده، خبرهای دیگری نیز به رسانه ها اعلام کرد که خود پیشتر تکذیب کرده بود و خبرگزاري دولت آن را جنجال رسانه‌اي با هدف تضعيف دولت خوانده بود. هفته گذشته محمد رحمتي، وزير راه و ترابري، به عنوان تنها وزير مشترك دولت خاتمي و احمدي‌نژاد نهمين وزيري بود كه دولت نهم را ترك کرد. پيش از وي، پرويز كاظمي، ناظمي اردكاني، كريمي‌راد، طهماسبي، وزيري هامانه، فرشيدي، دانش‌جعفري و پورمحمدي عمدتا به دليل اختلاف ديدگاه با رييس‌ دولت (به جز كريمي‌راد كه به دليل تصادف منجر به فوت از تداوم همكاري با دولت خلاصی یافت) جاي خود را به افراد جديدي براي تصدي وزارتخانه‌هاي رفاه، تعاون، دادگستري، صنايع، نفت، آموزش و پرورش، اقتصاد و كشور دادند.

جدايي محمد رحمتي، تنها بازمانده دولت اصلاحات در كابينه نهم، پس از انتشار اخباري مبني بر بازنشستگي و خداحافظي وي كه خبرگزاري دولت آن را جنجال رسانه‌اي با هدف تضعيف دولت خوانده بود، تحقق يافت و بدين ترتيب با خداحافظي رحمتي از وزارت راه‌وترابري، همزمان سه وزارتخانه كشور، اقتصاد و راه بدون راي اعتماد مجلس، توسط سرپرست اداره مي‌شوند. اين درحالي است كه مهلت دولت براي معرفي وزير پيشنهادي اقتصاد رو به پايان است و هنوز شخصي براي اين منظور به مجلس معرفي نشده است.
دنباله …

 (نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

رشد هرساله نرخ بالای تورم در اثر سیاست های غلط و افزایش نقدینگی در حالی رخ می دهد که شلیک آزمایشی موشک های ایرانی در پایان هفته گذشته بار دیگر بهای نفت را در بازارهای جهانی به شدت افزایش داد. پس از آنکه در ساعات اولیه شلیک موشک های ایرانی در روز چهارشنبه بهای نفت در بازارهای جهانی افزایش دو دلاری را تجربه کرد، بهای طلای سیاه افزایش جدی تری را در معاملات روز پنج شنبه به خود دید و با پشت سرگذاشتن بهای ۱۴۱ دلاری معاملات روز پنج شنبه خود را برای افزایش قیمت هایی بیش از پیش بینی های انجام شده آماده کرد. سرانجام بیشترین شیب نمودار نفتی پنج شنبه شب رخ داد و بهای نفت را به نزدیکی ۱۴۷ دلار در صبح روز جمعه رساند. به این ترتیب با افزایش شدید بهای نفت و ترسیم چشم انداز درآمدی شیرین برای دولت، هدف اصلی تحریم های بین المللی که تغییر رفتار دولت ایران بود بار دیگر بی حاصل شد و طبقه متوسط را به عنوان بازنده اصلی این جدال سیاسی میان ایران و جهان باقی گذاشت. تحریم هایی که گرچه تاثیرشان در عرصه بین المللی و در تبلیغات برون مرزی انکار می شود اما در داخل زمینه توجیه و فرافکنی سوءمدیریت ها از سوی دولت را فراهم می کند. دولتی که مشکلات داخلی را به خارج نسبت می دهد و صدالبته زمینه تبلیغات رسمی در داخل را علیه کشورهای تحریم کننده و حامی تحریم مهیا می بیند. دنباله …

 (نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

در حالی که کشاکش هسته ای ایران با جهان در هفته گذشته بیش از همیشه به اوج خود نزدیک و حجم چاشنی های آماده انفجار در سخنان دو سوی ماجرا بیشتر و بیشتر می شد، تالار شیشه ای بورس ایران بی سر و صدا مهم ترین روزهای تاریخ خود را پشت سر گذاشت. به باور همه کارشناسان مهم ترین چالش پیش روی بازار سرمایه ایران، بی میلی دولت به آزادسازی اقتصادی و نتیجتا ممانعت از اجرای کامل سیاست های اصل ۴۴ است، به نحوی که گرچه طی سالهای گذشته بیشترین میزان واگذاری ها توسط سازمان خصوصی سازی را شاهد بوده ایم اما همان گونه که مدیر عامل سابق شرکت بورس نیز اذعان می کند جایگاه خریداران بخش خصوصی در این میان آن قدر کم بوده و جایگاه نهادهای دولتی و شبه دولتی آن قدر بزرگ، که عملا می توان میزان ازادسازی انجام شده را منفی دانست. مهم ترین مشکل بخش خصوصی برای مقابله با این ممانعت ها نیز کمبود نقدینگی جدی جهت رقابت با نهادهای بزرگ حکومتی و عدم اطمینان خاطر لازم برای سرمایه گذاری در این بازار بوده است. اما آن چه در هفته گذشته رخ داد نخستین جرقه ای بود که از عزم جدی بخش خصوصی برای تصاحب حق خویش در عرصه اقتصاد ملی نشان داشت. عرصه ای که نهادهای وابسته حکومتی با همه بوروکراسی عریض و طویل و حجم باورناپذیر منابع در دسترسش تنها توانسته بی کفابتی کامل خود را در آن به نمایش بگذارد. در هفته گذشته بورس ایران برای نخستین بار شاهد یک روز یک هزار و سیصد و شصت میلیارد تومانی برای بخش خصوصی بود.

دنباله …

 (نگاشته شده در ايران ليبراليسم)

نمايندگان مجلس بار دیگر در كميسيون اقتصادي با برداشت ۴۵‌هزار ميليارد ريال از حساب ذخيره ارزي توسط دولت به منظور مقابله با خشكسالي و واردات كالاهاي اساسي موافقت كردند و به این ترتیب بودجه امسال نیز به چهار ماه نکشید. در حالی که تنگه هرمز كه ۴۰ درصد نفت جهان از آن مي‌گذرد، به خاطر موضوع پرونده‌ هسته‌اي ايران و احتمال ايجاد بحران در اين تنگه حیاتی در هفته های اخیر از اهميت مضاعفي برخوردار شده است، دولت پس از سه سال مقابله با روش های توصیه شده اقتصاددانان، اکنون که کمتر از یک سال دیگر عمر دارد تصمیم به اجرای طرحی گرفته که پیش از این بارها از ملزومات آن سر باز زده است. محمود احمدی نژاد سرانجام چهار ماه پس از آنکه وعده «جراحی بزرگ اقتصادی» در سخنرانی ۲۲بهمن سال گذشته را داد، طی یک گزارش عمومی از رادیو و تلویزیون جزئیات این طرح را تشریح کرد و پیش بینی های کارشناسان درباره محتوای این طرح را تحقق بخشید. دنباله …

یک هفته بیشتر نگذشته از زمانی که پرویز داودی معاون اول رییس جمهور ادعا کرد طرح ادغام بانک ها تنها یک ایده بوده و رسانه ای شدن آن موجبات تعجب ایشان را فراهم آورده بود. اما یک هفته هم نکشید تا این ” ایده ای در میان ایده های دیگر” در قالب یک مصوبه، خبر اول اقتصادی هفته گذشته شد. مصوبه ای که تنها یک گام مانده تا خبر اقتصادی سال شود.
ایران در منطقه‏اي از جهان واقع شده كه قطعا یکی از حساس‏ترين مناطق ژئوپولتيك جهان است. بيش از ۴۰ درصد از ذخائر انرژي جهان در اين منطقه واقع شده است و ايران حدود ۱۶ درصد از ذخائر جهان را در اختيار دارد. در حالي كه جمعيت آن حدود يك درصد جمعيت جهاني است، بيش از ۱۱ درصد از نفت جهان را در اختيار دارد و به این ترتیب با جمعيت ۷۰ ميليوني، در واقع ۱۱ برابر سرانه آن در اختیار ماست. وجود نيروي كار نسبتاً ارزان، وجود طبقه تحصيل كرده جديد و رشد سواد و دانش عمومي، تمايل شديد جامعه به رشد و تحول و پيشرفت، ميراث فرهنگي غني از گذشته، وجود عناصر متعدد و مساعد براي توسعه در فرهنگ ملی و امكان احياي آنها، گسترش كمي دانشگاه ها و مراكز علمي و فرهنگي و جوان بودن جمعيت از دیگر فرصتهای موجود توسعه است. با این حال نرخ تورم ۲۰ درصدی ما در چند سال گذشته همواره یکی از صدرنشینان جدول جهانی بوده است و نرخ بيكاري آشكار در اقتصاد، گرچه به مرز بحران نرسيده ولي با اضافه كردن نرخ بيكاري پنهان، چيزي حدود ۴۰ درصد از ظرفيت‏هاي توليد، بيكار (به صورت آشكار و پنهان) هستند، اين نرخ در ميان جوانان و زنان خصوصاً جوانان تحصيل كرده بيش از ساير طبقات است. بدیهی است که این همه، نیاز به تحول بزرگ اقتصادی را روشن تر از روز، پیش روی ما نهاده است اما… دنباله …

اینک دیگر چند دهه ای گذشته از زمانی که دو رویکرد عمومی پیش روی تصمیم گیران اقتصادی بود. دو رویکردی که یکی مبنا را بر افزایش اشتغال به هدف رشد اقتصادی می گذاشت و دیگری مبنا را بر کنترل تورم. به جز صف آرایی اقتصاددانان مکاتب گوناگون مانند کینزی ها و مکتب وین و شیکاگو در برابر هم، از علل تقابل این دو رویکرد، یکی هم این باور ابتدایی بود که دو متغیر تورم و اشتغال هم سو عمل می کنند. باوری که با منحنی فیلیپس نمایش داده می شد و همواره از نخستین آموزه های هر داشنجوی اقتصاد به حساب می آمد. دنباله …